Hoe lang gaat de accu van een vibrator mee?

De li-ion-accu van een vibrator houdt het circa 2 - 3 jaar tot merkbaar capaciteitsverlies, ook zonder gebruik, of circa 500 - 5.000 laadcycli tot 80% capaciteit (afhankelijk van chemie), en geeft daarmee meestal eerder op dan de motor. Hoe snel dat gaat, hangt vooral af van opbergen en warmte: leeg wegleggen en hitte verkorten de levensduur, opbergen op 40 - 60% laadniveau verlengt hem. Een half geladen speeltje doorstaat een lange periode in de kast meestal zonder schade, terwijl voor een lege accu geldt: opslaan op 0% kan de cel onherstelbaar beschadigen.

Gaat de accu van een vibrator eerder stuk dan de motor?

Ja, bij de meeste oplaadbare vibrators geeft de accu het eerder op dan de motor. Een vibratiemotor is een eenvoudig onderdeel: een klein elektromotortje met een gewichtje dat uit het midden draait, en daar slijt weinig aan zolang er geen vocht binnenkomt. Een accu veroudert juist chemisch, elke dag een beetje, ook als het speeltje in de la ligt.

In de praktijk is dat te merken aan een speelduur die steeds korter wordt. Een nieuw toestel haalt doorgaans circa 1 - 2 uur per volledige lading, terwijl een versleten accu daar ruim onder zakt of op de hogere standen plotseling kan uitvallen.

Bij de meeste oplaadbare modellen zit de accu vast ingebouwd. De behuizing is dan dichtgemaakt, vaak met magnetische laadcontacten aan de buitenkant, zodat er geen klepje nodig is en het speeltje waterdicht blijft. Een kapotte accu betekent bij zo'n speeltje meestal het einde van het hele apparaat, ook als de motor nog prima werkt.

Modellen op losse batterijen kennen dat probleem niet, omdat een lege of versleten batterij gewoon wordt verwisseld. Of dat een voordeel is, hangt af van de batterijen die in een vibrator gaan, want wegwerpexemplaren kosten op den duur geld en oplaadbare penlites verouderen op vergelijkbare wijze als een ingebouwde accu.

Hoe veroudert een li-ion-accu?

Een li-ion-accu veroudert op twee manieren tegelijk: door de tijd en door het aantal laadcycli. Welke van de twee het eerst toeslaat, hangt af van hoe vaak het speeltje wordt gebruikt en hoe het wordt bewaard.

De tijdsveroudering loopt altijd door. Een kleine li-ion-cel zoals die in speeltjes heeft circa 2 - 3 jaar tot merkbaar capaciteitsverlies, ook zonder gebruik, omdat de stoffen in de cel ook in rust langzaam met elkaar reageren. Warmte versnelt dat proces, een volle accu ook.

De cyclische veroudering hangt aan het gebruik. Voor lithiumcellen geldt een bandbreedte van circa 500 - 5.000 laadcycli tot 80% capaciteit (afhankelijk van chemie), waarbij de alledaagse cellen in kleine apparaten aan de onderkant zitten. Één cyclus staat voor één keer de volledige capaciteit leeg en weer vol, dus twee keer half leeg en bijladen telt samen als één cyclus. Bij dagelijks gebruik gaan de cycli dus veel sneller op dan bij een speeltje dat af en toe uit de la komt.

Beide vormen tellen bij elkaar op, zodat een accu zwakker wordt door wat het eerst gebeurt. De tabel hieronder zet de twee vormen van veroudering van een li-ion-accu naast elkaar.

De slijtage laat zich het eerst zien in de speelduur, want een accu met minder capaciteit is sneller leeg. Ook het laden verandert: een gezonde accu is doorgaans in circa 1 - 2 uur vol, een versleten exemplaar kan opvallend sneller klaar lijken omdat er minder lading in past. Daarom zegt de oplaadtijd van een vibrator alleen iets over de speelduur zolang de accu nog in goede staat is.

Welke gewoontes rekken de levensduur van een accu?

Half geladen opbergen en hitte vermijden rekken de levensduur van een accu het meest. Die twee gewoontes remmen de tijdsveroudering af, die ook doorloopt als het speeltje niet wordt gebruikt. Ze passen in de bredere aanpak voor het verlengen van de levensduur van een speeltje, waarin ook schoonmaken en droog opbergen een plek hebben.

Naast die twee hoofdregels helpen een paar kleinere gewoontes bij dagelijks gebruik. De onderstaande lijst bevat 3 gewoontes die de slijtage van een vibratoraccu tijdens gebruik beperken.

• Tussendoor bijladen: een li-ion-accu heeft geen geheugeneffect, dus hij hoeft niet eerst helemaal leeg voordat hij weer aan de lader gaat.
• De hoogste stand niet als standaard: de zwaarste instelling vraagt de meeste stroom, waardoor de accu sneller cycli verbruikt.
• Schone en droge laadcontacten: vuil of corrosie op magnetische contacten zorgt ervoor dat de accu half of helemaal niet laadt.

Toch maken de opbergplek en het laadniveau in de kast het grootste verschil, omdat een speeltje daar veel meer tijd doorbrengt dan in gebruik.

Waarom berg je een accu niet leeg op?

Een lege accu loopt in de kast verder leeg door zelfontlading, en dat kan hem definitief beschadigen. Elke li-ion-cel verliest langzaam lading, ook als het apparaat uit staat, en de beveiligingsschakeling in het speeltje vraagt zelf ook een beetje stroom. Zakt de spanning onder de grens van die beveiliging, dan weigert de accu daarna vaak elke laadpoging.

Zo wordt diepontlading de sluipmoordenaar van ongebruikte speeltjes: er is niets aan te zien tot het moment dat het apparaat niet meer aangaat. Opslaan op 0% kan de cel onherstelbaar beschadigen, terwijl een accu op 40 - 60% laadniveau maandenlang genoeg reserve heeft.

Volledig vol opbergen is ook niet ideaal, omdat een hoog laadniveau de tijdsveroudering versnelt. Het midden tussen leeg en vol is de veiligste stand voor een accu die lang blijft liggen.

Wat doet hitte met een li-ion-accu?

Hitte versnelt de chemische veroudering van een li-ion-accu en is de grootste verouderingsfactor. Een accu die regelmatig warm wordt, verliest dus sneller capaciteit, ook als het aantal laadcycli laag blijft.

De aanbevolen opbergtemperatuur voor li-ion is circa 10 - 25 °C, ongeveer gewone kamertemperatuur of iets koeler. Een la in de slaapkamer voldoet meestal, een vensterbank in de zon, een plek naast de verwarming of een auto op een zomerse dag niet. Ook tijdens het laden wordt een accu wat warm, dus laden onder een kussen of dekbed houdt die warmte onnodig vast.

Kou is voor opslag minder schadelijk dan hitte. Een koud speeltje komt wel beter eerst op kamertemperatuur voordat het aan de lader gaat, omdat laden in de kou zwaarder is voor de cel.

Hoe vaak laad je een opgeborgen speeltje bij?

Een opgeborgen speeltje krijgt het best om de paar maanden een korte laadbeurt, zodat de accu rond 40 - 60% laadniveau blijft. Hoe vaak precies nodig is, verschilt per apparaat: een model met app of bluetooth kan in rust meer stroom vragen dan een eenvoudige vibrator met knoppen.

De meeste speeltjes tonen geen percentage, alleen een lampje dat knippert of van kleur verandert. Een praktische benadering is ongeveer de helft van de normale laadtijd aanhouden, waarna de accu grofweg half vol is of iets meer.

Voor een langere periode in de kast werkt een vaste routine beter dan onthouden wanneer het speeltje voor het laatst aan de lader hing. Wie de controle koppelt aan een vast moment, bijvoorbeeld de wisseling van de seizoenen, vergeet die minder snel. De onderstaande lijst bevat 3 stappen om een speeltje met accu klaar te maken voor lange opslag.

1. Half laden: de accu bijladen tot ongeveer de helft, zodat hij in het gebied van 40 - 60% laadniveau begint.
2. Vergrendelen en koel wegleggen: het reisslot inschakelen als het speeltje er een heeft, zodat het niet per ongeluk aangaat, en het opbergen op een droge plek bij circa 10 - 25 °C.
3. Om de paar maanden controleren: het speeltje kort aanzetten en bijladen zodra het zwakker draait of het lampje een lage lading meldt.

Gaat een opgeborgen speeltje helemaal niet meer aan, dan is de accu mogelijk diep ontladen. Een normale laadpoging met de originele kabel is dan de eerste stap, en een accu die ook na een lange laadbeurt geen teken van leven geeft, is een zaak voor de fabrikant of de verkoper. Voor de laadbeurt zelf gelden de gewone laadtips voor vibrators, zoals de meegeleverde kabel gebruiken en de contacten schoon houden.