Wat betekenen de IPX-klassen voor waterdicht?

Een IPX-klasse zegt welke watertest een apparaat volgens de norm IEC 60529 heeft doorstaan: IPX4 beschermt tegen opspattend water uit elke richting, IPX7 tegen onderdompeling tot 1 meter diepte gedurende 30 minuten. Wat een klasse in de praktijk waard is, hangt af van de leeftijd van het exemplaar, omdat de test op nieuwe exemplaren gebeurt en afdichtingen verouderen. Een woord als waterbestendig zonder code belooft niets meetbaars.

Wat is de IP-code?

De IP-code komt uit de norm IEC 60529 en staat voor ingress protection, bescherming tegen binnendringen. Het eerste cijfer na IP gaat over stof en vaste deeltjes, het tweede over water. Een X op de plek van het eerste cijfer betekent dat de stofbescherming niet is getest, wat bij speeltjes de gewone situatie is.

Voor water loopt de schaal van 0, geen bescherming, tot 8. Elke hogere klasse hoort bij een zwaardere test, maar de klassen vormen geen trap waarin elke stap de vorige vanzelf insluit.

Wat betekenen de lage IPX-klassen?

De klassen 1 tot en met 4 beschrijven water dat op het apparaat valt of spat, nooit water waarin het ligt. Het verschil tussen die klassen zit in de richting en de hoeveelheid water. De onderstaande lijst bevat de 5 lage IPX-klassen met wat de watertest per klasse nabootst.

• IPX0: geen geteste bescherming tegen water, zodat elk vocht schade kan geven.
• IPX1: bescherming tegen druppels die recht naar beneden vallen, zoals condens van een plafond.
• IPX2: bescherming tegen vallende druppels wanneer het apparaat licht schuin staat.
• IPX3: bescherming tegen sproeiwater dat schuin van boven komt, vergelijkbaar met regen.
• IPX4: bescherming tegen opspattend water uit elke richting.

Een speeltje met IPX4 kan dus tegen spetters bij het afspoelen, maar niet tegen onderdompeling in een gootsteen of bad. Op een verpakking liggen de woorden spatwaterdicht en waterdicht dicht bij elkaar, terwijl de tests erachter ver uiteenlopen.

Boven klasse 4 komen twee klassen voor stralen. IPX5 staat voor bescherming tegen waterstralen uit een mondstuk van 6,3 mm, IPX6 voor bescherming tegen krachtige waterstralen uit een mondstuk van 12,5 mm. Ook die tests gaan over water dat van buitenaf onder druk op het apparaat komt, niet over een apparaat dat onder water ligt.

Wat verandert er vanaf IPX7?

Vanaf klasse 7 verandert de aard van de test: het apparaat gaat helemaal onder water. IPX7 staat voor onderdompeling tot 1 meter diepte, gedurende 30 minuten. IPX8 gaat verder, met continue onderdompeling dieper dan 1 meter, onder door de fabrikant bepaalde condities.

Bij IPX8 legt de fabrikant zelf vast hoe diep en hoe lang de test duurt. Een IPX8-claim zegt daarom pas iets concreets als de diepte en de duur erbij vermeld staan.

Voor een bad of een douche is de diepte van de IPX7-test ruim voldoende, zodat IPX8 in die situaties weinig toevoegt.

Waarom is IPX7 de grens voor bad en douche?

IPX7 is de laagste klasse waarin een apparaat volledig onder water mag, en daarmee de klasse die bij bad- en douchegebruik telt. Alle klassen daaronder gaan in beginsel uit van water dat het apparaat van buiten raakt, terwijl een speeltje in bad gewoon ondergedompeld ligt.

Een hogere klasse sluit de lagere niet automatisch in. IPX7 is getest met stilstaand water, niet met een straal onder druk, zodat een IPX7-apparaat niet vanzelf aan de eisen van IPX5 of IPX6 voldoet. Fabrikanten die beide garanderen, vermelden dat apart, bijvoorbeeld als IPX5/IPX7.

Een harde douchestraal van dichtbij is dus een andere belasting dan een bad, ook al lijkt dat in de praktijk andersom.

De klasse geldt bovendien voor het apparaat zoals het uit de fabriek kwam. Een IP-classificatie is een typetest op nieuwe exemplaren, en dat betekent: geen permanente garantie; afdichtingen verouderen. Warmte, glijmiddel, schoonmaakmiddelen en de tijd tasten rubberen ringen en gelijmde naden langzaam aan.

Een speeltje dat jaren meegaat, kan daardoor minder goed tegen water bestand zijn dan de doos belooft. Zichtbare scheurtjes, een losse naad of een klepje dat niet meer goed sluit zijn in dat opzicht signalen dat de oorspronkelijke klasse niet meer vanzelfsprekend geldt.

Wat zegt een verpakking zonder IP-code?

Op veel verpakkingen ontbreekt een IP-code en staat er alleen een woord. Dat woord klinkt geruststellend, maar verwijst naar geen enkele test uit IEC 60529. De onderstaande lijst bevat 4 vage termen voor waterdichtheid die vaak op een doos staan, met wat ze wel en niet zeggen.

• Waterproof: een Engelse term die zowel voor spatwater als voor onderdompeling wordt gebruikt, zodat zonder code niet te zeggen is welke van de twee bedoeld is.
• Waterbestendig: suggereert dat water geen kwaad kan, maar zegt niets over richting, druk of duur.
• Douchebestendig: laat in het midden of het om spetters of om een harde straal gaat, en noemt geen test.
• Geschikt voor in bad: belooft onderdompeling, maar zonder klasse ontbreken de diepte en de duur waarop dat getest is.

Een IP-code is een controleerbare belofte: het apparaat heeft een omschreven test doorstaan, en die test is te herhalen. Testen volgens de norm kost geld en legt de fabrikant vast op een uitkomst. Een vaag woord heeft geen van die nadelen en klinkt op een doos bovendien vriendelijker dan een technische code.

De EU-regels dwingen hier niets af. De algemene productveiligheidsverordening verplicht geen IP-code, en CE is een fabrikantverklaring van conformiteit met de EU-regels, geen keurmerk voor kwaliteit of lichaamsveiligheid, dus ook geen bewijs van waterdichtheid.

Waar alleen een vage term staat, is de voorzichtigste lezing de zwakste: spatwater, tot de fabrikant iets anders aantoont.

Staat de waterklasse groot op de doos?

De waterklasse staat zelden groot op de voorkant van een doos. Meestal staat hij in de specificatietabel op de productpagina, in de handleiding of in kleine letters op de zijkant van de verpakking. Zoeken op de letters IP vindt hem het snelst, omdat sommige fabrikanten de code tussen materiaal en accuduur wegzetten.

De code is één regel tussen veel andere maten en claims. Wie de opbouw van specificaties van sekstoys kent, ziet ook sneller wanneer een regel over water ontbreekt.

De vorm van de code verschilt per fabrikant, en elke vorm zegt iets anders. De tabel hieronder zet zes IPX-vermeldingen van productpagina's naast elkaar met hun betekenis.

Naast de code zelf zijn twee details in de handleiding het lezen waard. Het eerste is de voorwaarde waaronder de klasse geldt, zoals een dopje over de laadpoort dat gesloten moet zijn. Het tweede is de manier van laden: magnetische laadcontacten houden de behuizing dicht, maar moeten schoon en droog blijven om te kunnen laden.

Bij een speeltje dat mee moet in bad of onder de douche, bepaalt de vermelde klasse of dat binnen de test valt. Welke eigenschappen verder meetellen bij een waterdichte vibrator, van de afdichting tot de laadpoort, hangt af van het soort apparaat.